ನೇಪಾಳ ದುರಂತ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಪಾಠವೇನು?

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ದುರಂತ ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಮನುಕುಲವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದೆ. ನೇಪಾಳ ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಹಿಮಾಲಯ. ಎವರೆಸ್ಟ್‌. ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಶಿಖರಗಳು. ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳು. ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಗಳು. ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್. ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಸಮಾಗಮ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುವ ನೇಪಾಳದ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದೇ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದೇ ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪದ ಕರಾಳ ಛಾಯೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.

ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯ ರಸುವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನುಂಗಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಯಾತ್ರಿಕರು, ಸ್ಥಳೀಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ದುರಂತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಗೆಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯ ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇಂಥ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ನೇಪಾಳದ ದುರಂತವಲ್ಲ. ಇದು ಇಡೀ ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ. ನಾವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈ ವರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಂದರು? ಎಷ್ಟು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಬಂತು? ಎಷ್ಟು ಹೊಸ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು?ಎಷ್ಟು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳು, ರೋಪ್‌ವೇಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಬಂದವು? ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು? ಆಫ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಖ್ಯವೇ.

ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ‘ಈ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನೇಪಾಳದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದುರಂತ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೇಳುತ್ತಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಪರ್ವತವಲ್ಲ. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದವರೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಹಿಮನದಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಾಪಮಾನ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹಳೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದೇ?

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರವಾಸವೆಂದರೆ ಸಾಹಸ. ಈಗ ಅದು ಸಾಹಸದ ಜೊತೆಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಆಗಬೇಕು.ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ನಗರದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೊಟೇಲ್ ಕಟ್ಟುವುದು ಕೇವಲ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಟ್ಟಡ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲ. ಒಂದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗ ರೂಪಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವಿರುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.

ಅಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಹೇಗಿದೆ? ಬಂಡೆಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಹೇಗಿದೆ? ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು? ಭೂಕುಸಿತದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎಷ್ಟಿದೆ?

ಹಿಮನದಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು? ಪ್ರವಾಹ ಬಂದರೆ ನೀರು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ? ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅನುಭವ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಜೀವ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದೇವೆ?

ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಾಗ ‘ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆತರಬಹುದು?’ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯ ಜತೆಗೆ ‘ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು?’ ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯೂ ಇರಬೇಕು. ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತದ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಹಿಮನದಿಗಳ ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಬೇಕು. ತುರ್ತು ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ರಿಯಲ್‌ಟೈಮ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತರಬೇತಿ ಬೇಕು. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳು ಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲ. ಇವೇ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.

ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಉದ್ಯಮವಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ. ನೇಪಾಳದಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೋದಾಗ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು, ಚಾಲಕರು, ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳು, ಹಸ್ತಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದಕರು, ಪೋರ್ಟರ್‌ಗಳು ಅನೇಕರ ಬದುಕು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ ಮಾತ್ರ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೂ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ದುರಂತದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪುನಶ್ಚೇತನವೂ ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು. ರಸ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು, ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಮಾಹಿತಿ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಮಾರ್ಗಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಗತ್ಯ.

ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಅದು ನೇಪಾಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಿಮಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಬದುಕಿಗೂ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ದುರಂತದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರೂ ಕೆಲವು ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಸ್ಥಳ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾಯದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಹಸವಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ತುರ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವುದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರವಾಸಿಗನ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮುಂದಿನ ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಸವು ಕೇವಲ ‘ಅದ್ಭುತ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಲು’ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸವಾಗಬಾರದು. ಅದು ‘ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಲು’ ಇರುವ ಪ್ರವಾಸವಾಗಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಒಂದು ಸತ್ಯ ಅರ್ಥವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಹೊರಟ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೇ ಶಾಶ್ವತ.

ನೇಪಾಳದ ಜನರ ನೋವು ಬೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿ. ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮರಳಲಿ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ. ಗಾಯಗೊಂಡವರು ಶೀಘ್ರ ಗುಣಮುಖರಾಗಲಿ. ಮನೆ, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ನೆರವು ದೊರೆಯಲಿ. ನೇಪಾಳ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲಿ. ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕರೆಯಲಿ. ನೇಪಾಳದ ಈ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರಪಂಚ’ ನೇಪಾಳದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೇಪಾಳ ಶೀಘ್ರ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರೊಡೆಯಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಹಿಮಾಲಯದ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೂಡಲಿ ಎಂಬುದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹಾರೈಕೆ.