ಪ್ರಕೃತಿ ಕಲಿಸಿದ ‘ದುಬಾರೆʼ ಪಾಠ!

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಫೋಟೋಗಳ ಜಗತ್ತು ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕನಸುಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಕೊಡಗಿನ ದುಬಾರೆ ಆನೆ ಶಿಬಿರ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಬಾರಿ ಮುಂಗಾರು ಬೀರಿರುವ ಪರಿಣಾಮ ಅದಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಫೇವರಿಟ್ ಅಂದರೆ ಅದು ಕೊಡಗಿನ ದುಬಾರೆ ವಾಟರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್. ಏಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಸಾಹಸಮಯ ರಿವರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವೀಕೆಂಡ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಕೈಕೊಟ್ಟಿರುವ ಮಾನ್ ಸೂನ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಿಯರ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚಿದೆ. ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಾಪಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿಂತ ನೀರಲ್ಲಿ ದೋಣಿವಿಹಾರ ಮಾಡಿ ನಿರಾಶರಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಅನುಕರಣೆ ಸಾಕು ನಮ್ಮತನ ಬೇಕು

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಜಲಪಾತಗಳು ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತವೆ, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಡುಗೊರೆಯೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಆಶೀರ್ವಾದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಾರಿ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿದಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದುಬಾರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ವೈಟ್ ವಾಟರ್ ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಬಂದರೆ ಹೋಟೆಲ್, ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇ, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಗಡಿ, ಫೊಟೋಗ್ರಾಫರ್, ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ – ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಜನರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಂತರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ದುಬಾರೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅದೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಯೋಜನೆಯ ಕಡೆಗೂ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಋತುವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ರಾಫ್ಟಿಂಗ್ ನಿಂತರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೇರೆ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅನುಭವ, ಕೊಡಗಿನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳ ಪ್ರವಾಸ, ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣ – ಇಂಥ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದರೆ ಇಂದಿನ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕವೂ ಇದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದರೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಿರಾಶರಾಗದಂತೆ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಇದರ ಜತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದ ವಾಸ್ತವವನ್ನೂ ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪರ್ಯಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ದುಬಾರೆಯಂಥ ತಾಣಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್‌ಗಳು. ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸರಕಾರ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಜಂಟಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಕೇವಲ ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಮುಂದಿನ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ದುಬಾರೆಯ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವ ಉದ್ಯಮವಲ್ಲ; ಅದು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಯೋಜನೆ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅನುಭವಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿಜವಲ್ಲವೇ?