ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರವಾಸ: ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹವಾಸ!

ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ನಾವು ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವುದು ಯಾಕೆ? ಬರೀ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾ? ಸೆಲ್ಫಿ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಾ? ರೀಲ್ಸ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾ? ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಅಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಸಂದೇಹ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಬರದೇ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ. ಯಾರಿಗೂ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನು ನೋಡಲು, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತರಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಮನಸಾಗಲಿ, ವ್ಯವಧಾನವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫೊಟೋ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಧಾವಂತ. ಸೆಲ್ಫಿ ಸ್ಟಿಕ್ ಹಿಡಿದು ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಮಗ್ನ. ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸು ಕೊಡುವ ಕಾತರ. ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವುದೇ ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಹೋಗದ ಊರಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಹೆಸರು: ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಭಾವಗಳ ಉಸಿರು

‘ನಾನು ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ‘ನಾನು ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಇಂದು ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು 'ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ'ಯಂತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಮಗೆ ಮೂಡುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ - ‘ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ನಾವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಈ ಸ್ಮಾರಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನೋಡಲೋ ಅಥವಾ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲೋ?’ ಇಂದು ಪ್ರವಾಸದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ‘ಅನುಭವ’ದಿಂದ ‘ಪ್ರದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಆ ತಾಣದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಆ ತಾಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವವರು. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಗದವರೇ ಇಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪಿಯ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ಜೋಗ ಜಲಪಾತದ ಭೋರ್ಗರೆತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಬದಲು, ‘ನನ್ನ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ?’ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಅವರ ಅರ್ಧ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಇದ್ದರೂ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್, ಲೈಕ್, ಕಾಮೆಂಟುಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಈಗ ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಫೊಟೋ ಶೂಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕದ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯುವ ಬದಲು, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಸಿನಿಮಾ ನಟನಂತೆ, ನಟಿಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ರೀಲ್ಸ್ ಮಾಡಲು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಕುಣಿಯುವುದು, ನಗು ಬರದಿದ್ದರೂ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮುಂದೆ ಕೃತಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿಯುವುದು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಲು ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಇವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗೈಡ್ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಷ್ಟು ಯಾರಿಗೂ ತಾಳ್ಮೆ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರವಾಸದ ಉದ್ದೇಶವೇ ದೈನಂದಿನ ಜಂಜಾಟದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ಇಂದು ಪ್ರವಾಸವೇ ಒಂದು ಜಂಜಾಟವಾಗಿದೆ. ‘ನಾನು ಈ ಹತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು, ಹತ್ತೂ ಕಡೆ ನೂರಾರು ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯಬೇಕು, ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕು’ ಎನ್ನುವ ಧಾವಂತ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಡಿಯ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆ ಪರಿಸರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂಯಮ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮುಂದಿನ ತಾಣಕ್ಕೆ ಓಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ‘ಪ್ರವಾಸ’ವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ಚೆಕ್-ಲಿಸ್ಟ್’ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಜಂತಾ-ಎಲ್ಲೋರದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆತ್ತನೆಗೂ ಒಂದು ಅರ್ಥವಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಗೈಡ್ ಅಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಯಾರು? ಎಲ್ಲರೂ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಕು ಎನ್ನುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ಪ್ರವಾಸ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಿಕ್‌ನಿಕ್ ಅಷ್ಟೆ. ನಾವು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ, ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾವು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಸುಂದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಇತರರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಹಂಬಲವೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಅವಾಂತರಗಳಿಗೆ ಮೂಲ. ‘ನಾನು ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ‘ಎಂಜಾಯ್ ಮೆಂಟ್’ನ್ನು ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಬುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಥೆಗಳಿವೆ, ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿವೆ, ಸುಂದರ ಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜಿಬಿ ಫೊಟೋಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವುದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಮರುಶೋಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು (Rediscover). ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬೃಹತ್ ರೂಪದ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾ ವಾಸ್ತವದ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು. ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಒಳಗಣ್ಣು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣಲ್ಲ. ನೀವು ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ. ಮೊದಲು ಫೋನ್ ತೆಗೆಯುವ ಬದಲು, ಆ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಸ್ಮಯ, ಸೊಬಗನ್ನು ಕಣ್ಣೊಳಗೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸದ್ದನ್ನು ಆಲಿಸಿ. ಆ ಕ್ಷಣದ ಆನಂದ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಲಿ. ಅದು ಫೋನಿನ ಗ್ಯಾಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ.

ನಾವು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ತಂಪು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವ ನಮಗೆ ಪರಮಾನಂದ ನೀಡಬೇಕು. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಆ ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು 'ಲೈವ್ ವಿಡಿಯೋ' ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೇರಳದ ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಹೇಳುವುದು ಇಷ್ಟೇ - ‘ನೀವು ಲೈವ್ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯುಸಿಯಾದರೆ, ಆ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಲೈವ್ ಆಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಯಾವಾಗ?’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಇರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಅನುಭವಗಳನ್ನೇ ನುಂಗಿ ಹಾಕಬಾರದು.

ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಅದು ನೆನಪಿನ ದೋಣಿ. ಆದರೆ ಫೊಟೋವೇ ಪ್ರವಾಸವಾಗಬಾರದು. ನಾವು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಪ್ರಪಂಚ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ನೈಜ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ, ಕೊಡಗಿನ ಮಂಜು ಮನಸನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವುದು ಫೊಟೋ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ನಾವೇ ಮಿಂದೇಳಲು, ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಯಲು, ಜಂಜಾಟಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು. ಬದುಕು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಲೆನ್ಸ್ ಮಿತಿಗೆ, ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು. ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲಿ, ಅದುವೇ ಪ್ರವಾಸದ ಸರ್ವಸ್ವವಾಗದಿರಲಿ.

ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸದ ಯಶಸ್ಸು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದು ನಾವು ಪಡೆದ ಅನುಭವದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ 'ಲೈಕ್'ಗಳು ಮತ್ತು 'ವ್ಯೂಸ್'ಗಳಿಂದ. ಈ 'ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮಬಲ್' ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಮಾನದಂಡ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ನೈಜ ಸತ್ವವನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಇಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಮಹತ್ವ ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೇಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯುವ ಫೊಟೋ ಎಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದ ಗೇಟ್ ಆಫ್ ಹೆವನ್. ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದ ‘ಲಂಪುಯಾಂಗ್ ದೇವಾಲಯ’ದ ದ್ವಾರದ ಮುಂದೆ ಜನರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಳವಿದೆ ಎಂದು ಫೊಟೋದಲ್ಲಿ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ, ಫೊಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಲೆನ್ಸ್ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ಆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಯಾವುದೇ ನೀರಿಲ್ಲ. ಜನರು ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆ ಸುಳ್ಳು ಫೊಟೋಗಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೊವೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಲಾವೆಂಡರ್ ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಫೊಟೋ ಹೊಡೆಯುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ತುಳಿದು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ‘ಪರ್ಪಲ್ ಬ್ಯಾಗ್ರೌಂಡ್’ ಬೇಕು ಎಂಬ ಹಪಾಹಪಿ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಒತ್ತಡವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಮನಸು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗನ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ‘ಈ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವಿಡಿಯೋಗೆ ಯಾವ ಹಾಡು ಹಾಕಲಿ? ಯಾವ ಫಿಲ್ಟರ್ ಬಳಸಲಿ?’ ಎಂಬ ಗೊಂದಲಗಳೇ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗುವ ಬದಲು, ಒಂದು ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್’ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದು ಕೇವಲ ‘ಫೊಟೋ ಅವಕಾಶ’ (Photo Op) ಗಳಾಗಿವೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬದುಕು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಕೇವಲ ಫೊಟೋಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಾಡುವ ಅಪಚಾರ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಯೇ ಸರಿ.

ಈಗ ಹೊಟೇಲ್ ಮಾಲೀಕರು ಕೂಡ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೊಟೇಲ್ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟು ‘ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮಬಲ್‘ ಆಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಟೇಲ್‌ನ ಒಂದು ಗೋಡೆಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಹಾಕುವುದು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರಗಳು. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೂಡ ಆಹಾರದ ರುಚಿಗಿಂತ ಅದರ ‘ಲುಕ್’ಗೆ ಮಾರುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಟೇಬಲ್ ಮೇಲೆ ಊಟ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಆಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ!

ಹಂಪಿಯ ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಲಿನ ರಥದ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಫೊಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೂರಾರು ಜನರಲ್ಲಿ, ಆ ರಥದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ತಿಳಿದವರು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಇಂದು ಕೇವಲ ‘ಶೋ ಪೀಸ್’ಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಲೂವ್ರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ 'ಮೊನಾಲಿಸಾ' ಪೇಂಟಿಂಗ್ ನೋಡಲು ಹೋದರೆ, ನಿಮಗೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾರೂ ಆ ಚಿತ್ರದ ನಿಗೂಢ ನಗು ಅಥವಾ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿಂಚಿಯ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಆ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಜತೆ ಒಂದು ಸೆಲ್ಫಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವೋ, ‘ನಾನು ಮೊನಾಲಿಸಾ ನೋಡಿದೆ’ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವೋ?

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ‘Slow Travel’ ಅಥವಾ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಪ್ರವಾಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮಾತ್ರ ಫೋನ್ ಬಳಸುವ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಲಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇತರರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿಹೋಗುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಪ್ರವಾಸ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಒಳಗಣ್ಣನ್ನು ತೆರೆಸುವ ಕಿಟಕಿ ಆಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಕೇವಲ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ನ ಗ್ಯಾಲರಿ ತುಂಬಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬಾರದು. ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಫೊಟೋಗಳಿರುವ ಬದಲು, ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಮಧುರ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬೇಕು. ಆಗಲೇ ಪ್ರವಾಸದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾದ 'ಅರಿವು ಮತ್ತು ಅನುಭವ' ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದಿರುವ ‘ಈ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಬದುಕಿ’ (Live the moment) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಯಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಈ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಾವು ಒಂದು ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದ ಗಾಳಿ, ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. Live the moment ಅಭಿಯಾನವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಾಗ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಇತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆಗೂ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಚಲನವಲನ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ಕಲೆಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೇರಳದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಂಥ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ ನಿಷೇಧವಿದೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ಇದನ್ನು ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ಸೆಲ್ಫಿ’ಗಾಗಿ ದೈವಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಮರೆತು ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗದೇ, ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಆಶಯ. ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವುದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಣಕುವುದು ಅಥವಾ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಅಥವಾ ಇಡುಕ್ಕಿಯಂಥ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯುವುದರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವುದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲೂ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ಒತ್ತಡವಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 'No Phone, No Photo' ನಿಯಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ವಿದ್ಯಾನಗರಿಯೋ, ಮದ್ಯನಗರಿಯೋ? ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಯೋ!

ಕೇರಳದ ‘ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಮೌನವೇ ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಅಲ್ಲಿ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ'ಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಚಿಲಿಪಿಲಿ, ಎಲೆಗಳ ಮರ್ಮರ ಸದ್ದನ್ನು ಆಲಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಧ್ಯಾನ. ಇಂಥ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ನೋ ಫೊಟೋ’ ನಿಯಮವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೌನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲೆಪ್ಪಿಯ ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಆಫ್ ಮಾಡಿ, ಕೇವಲ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಸದ್ದನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಾ ಊಟ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಯಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಇಂದಿಗೂ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರಚಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಈ ರಿಸ್ಕ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ‘ನಾವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಅವರ ಅನುಭವದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ನೀತಿಯೂ ಇದೆ - ‘ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ.’ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕ್ಷಣಗಳು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಲೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಾವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸವು ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ‘ಯಾತ್ರೆ’ಯಾದೀತು.