ಶ್ರೀ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ, ಭಕ್ತಿ, ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಒಂದೇ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ತಾಣವು ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಶ್ರೀ ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯ, ನವನಾಥ ಮಂದಿರ, ಇತರ ಶಿವಾಲಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರಿಸರ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಕೇವಲ ದೇವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವ ಅನುಭವವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕಲಾನೈಪುಣ್ಯ, ನಾಥ ಸಿದ್ಧರ ತಪಸ್ಸಿನ ಐತಿಹ್ಯಗಳು, ಗುಹೆಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರವಾಸಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ತಾಣ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮೈಸೂರು ದಸರಾ... ಎಷ್ಟೊಂದು ಸುಂದರ...

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆರಾಧನೆಯ ಜತೆಗೆ ಸಮಾಜಸೇವೆಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಠದ ಪರಂಪರೆ. ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಎಂಬ ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹದ ಆಶಯದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.

ಪುರಾಣದ ನೆಲೆ- ಚುಂಚ ಮತ್ತು ಕಂಚರ ಕಥೆ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು ಪುರಾಣಕಾಲದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಋಷಿಮುನಿಗಳ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪರಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.

ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಚುಂಚ ಮತ್ತು ಕಂಚ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸ ಸಹೋದರರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಉಪಟಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ನೊಂದ ಜನರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಶಿವನು ಕಾಲಭೈರವನ ರೂಪ ತಾಳಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನೆನಪಿನಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚುಂಚನಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಶಿವನು ಗಜಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಬಂದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಪರಶಿವನು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಗೆ ಬಂದು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನೆಂಬ ಕಥೆಯೂ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ದೇವಾಲಯದ ದರ್ಶನದ ಜತೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರವು ಈ ಕಥನಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಣ್ಣ-ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಮರಗಿಡಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳ ಸಂಚಾರ ಪರಿಸರದ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು, ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರು ತಮ್ಮದೇ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.

ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ಸನ್ನಿಧಿ- ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಭವ್ಯತೆ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀ ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ. ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು 1993ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 17ರಂದು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳು, ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ದೇವಾಲಯದ ರಾಜಗೋಪುರವು ಸುಮಾರು 100 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 285 ಅಡಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 180 ಅಡಿ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 172 ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಗೋಪುರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಎತ್ತರ ಸುಮಾರು 57 ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಾಂಚೀಪುರಂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕಂಬಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ.

ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆ

ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10.5 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಅಷ್ಟಭೈರವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಸುಮಾರು 4.5 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 64 ಅಷ್ಟಭೈರವ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ. ಆಭರಣಗಳು, ಸರಪಳಿಗಳು, ಕಿರೀಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿರುವ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕ ಭಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಕಾಲಭೈರವನು ಶಿವನ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಕನಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟಭೈರವರು ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಭೈರವನ 64 ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ.

ಕಾಲಭೈರವನ ವಿಗ್ರಹದ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲವಿದ್ದು, ಕೆಳಗಿನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧವಿದೆ. ಎಡಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸಿನಂತಹ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಗ್ರಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಭೈರವನ ವಾಹನವಾದ ನಾಯಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯುವ ರಕ್ತವನ್ನು ನಾಯಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಟೆಗಳು, ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳು ಶಿವನ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಒಂದು ದರ್ಶನ ಹಲವು

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಜತೆಗೆ ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಪೌರಾಣಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

* ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ –

ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

• ಶ್ರೀ ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ –

ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರ.

• ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ –

ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯ.

• ಶ್ರೀ ನಾಗಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ – ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯ.
• ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ – ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
• ಜ್ವಾಲಾಪೀಠ – ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ.
• ಗೋರಕ್ಷನಾಥರ ತಪೋಭೂಮಿ – ನಾಥ ಸಿದ್ಧರ ತಪಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶ.
• ನಾಗರ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು – ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು.

ಇವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಪ್ರಶಾಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಒಂದೇ ದೇವಾಲಯದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಹಲವು ಪವಿತ್ರ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ನವನಾಥ ಮಂದಿರ

ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ನವನಾಥ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಾನ್ ಸಿದ್ಧರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಮಂದಿರವು ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಗುರು ಭೈರವೈಕ್ಯ ಮಂದಿರ

ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಭೈರವನ ಆರಾಧನೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಶ್ರೀ ಗುರು ಭೈರವೈಕ್ಯ ಮಂದಿರವೂ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ನೂರು ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಗಣಪತಿಯ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹ

ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಬೃಹತ್ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹವು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಠದ ಸೇವಾ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಹಾಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠದ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ದೇಶದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಕಾಶಿ, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯ, ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ರಾಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಠದ ಶಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಠದ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ವಸತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಠದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸೇವಾ ಜಾಲದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು

ಭಾರತದ ಸನಾತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲ ಆದಿನಾಥನಾದ ಶಿವನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಮತ್ತು ಗೋರಕ್ಷನಾಥರು ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗಸಾಧನೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಆದಿನಾಥನಾದ ಶಿವನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ನಾಥ ಪರಂಪರೆ ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಜತೆಗೆ ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಆಶಯವನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಗೋಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾನವಕಲ್ಯಾಣದ ಆಶಯವನ್ನು ಮಠವು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರನ ಭವ್ಯ ಶಿಲಾ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ನವನಾಥ ಮಂದಿರಗಳು ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ.

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಸೇವೆಯವರೆಗೆ- ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಕೊಡುಗೆ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ನಾಥ ಪರಂಪರೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 71ನೆಯ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ತಂದಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮಠಾಧೀಶರ ಜೀವನವು ಬಹುತೇಕ ಯೋಗ, ತಪಸ್ಸು, ಪೂಜೆ, ಹೋಮ- ಹವನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಮಾಜಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.

'ಏಕಾಂತದ ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಲೋಕಾಂತದ ಸೇವೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ' ಎಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಮಾಜದ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಜತೆಗೆ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ಮಯೋಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಅನ್ನದಾನ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾನವಕಲ್ಯಾಣದ ಸಾಧನಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಬಡತನ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಜಾತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಬಡವರು, ಅಸಹಾಯಕರು, ಅನಾಥರು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅವರ ಸೇವೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ, ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವೆಂದು ಕಂಡರು.

ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹ- ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ

ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸಮಾಜಸೇವೆಯ ಮೂಲತತ್ತ್ವ ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ಅಕ್ಷರದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದಾಸೋಹ ಎಂಬ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಠವು ಮಹತ್ವದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಮಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಿಸಲು ಬೃಹತ್ ದಾಸೋಹ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾನದ ಮೂಲಕ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು ಮಠದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ದಾಸೋಹದ ಪರಂಪರೆ ಮಠದ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಕಂದೀಲು

ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಠದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ 550ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು, ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ನರ್ಸಿಂಗ್, ಫಾರ್ಮಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಊಟ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಶೇಷತೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ, ವೇದ, ಆಗಮ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೂ ಮಠ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯ ಪರಿಚಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ

ಶಿಕ್ಷಣದಷ್ಟೇ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯೂ ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಡಜನರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಿಂದೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೂ ನಗರಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಬಡಜನರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಕೃಷಿ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ರೈತರ ಬದುಕು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಕೃಷಿಯ ಜತೆಗೆ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯೂ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ- ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಗೋವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರೈತರು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗೋವುಗಳು ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಮಠ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಾಧನೆ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಮಠದ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು.

ಐದು ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ 'ಕೋಟಿವೃಕ್ಷ ಆಂದೋಲನ'ದಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಠ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಗುರುಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಗೌರವ

ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗುರುಭಕ್ತಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನಂದನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಅವರು ಗುರುಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಗುರುಗಳ ಆದೇಶ ಪಾಲನೆ, ಅವರು ಕಂಡ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

ಗುರುಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದವು ಎಂಬ ವಿನಯಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಮಠದ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.

ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮನ್ವಯ

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ನಡುವೆ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ. ಇವೆರಡೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎಂಬ ಆಶಯ ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜನಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಠ ರೂಪಿಸಿತು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ತಾಣ

ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರವಾಸವು ಹಲವು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ, ಅಷ್ಟಭೈರವ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಶಿಲ್ಪಸೌಂದರ್ಯ, ನವನಾಥ ಮಂದಿರದ ಪರಂಪರೆ, ಇತರ ಶಿವಾಲಯಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಭಿನ್ನ ಮುಖಗಳು. ಇವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮಠದ ಸೇವಾ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪವಿತ್ರ ನೆಲೆಯೂ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಲ್ಪವೂ ಪರಂಪರೆಯ ನೆನಪನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಕೇವಲ ದರ್ಶನದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ – ಭಕ್ತಿ, ಪರಂಪರೆ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹತ್ವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ.

ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಡಾ. ನಿರ್ಮಲಾನಂದನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿ: ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮ

ಜಗದ್ಗುರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಡಾ. ನಿರ್ಮಲಾನಂದನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಜೀವನವು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಸಮನ್ವಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಎಂ.ಟೆಕ್ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ ಅವರು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ 26ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಗುರುವಿನ ಆಶಯದಂತೆ ಸಂನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು 'ಶ್ರೀ ನಿರ್ಮಲಾನಂದನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ' ಎಂಬ ನಾಮಾಂಕಿತ ಪಡೆದರು.

ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸನಾತನ ಧರ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ, ಮಠದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಯ್ಡಾ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜಿಎಸ್ ವಿಜ್ಞಾತಂ ಸ್ಕೂಲ್, ನಗರೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಜಿಎಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಾಯಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಕಂಬಿಪುರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೂ ಅವರು ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಕ್ಕಲಿಗ ಸಮುದಾಯದ ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಪ್ರವರ್ಗ 3ಎ ಇಂದ 2ಎಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸುಮಾರು ನೂರು ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭವ್ಯ ಶ್ರೀ ಗುರು ಭೈರವೈಕ್ಯ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 15ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೇವೆಗೆ ಸಂದ ಗೌರವಗಳು

ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ದೇಶ- ವಿದೇಶಗಳ ಹಲವು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿವೆ.

• 1980ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಗೌರವ.
• 1993ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
• 1993ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘದಿಂದ ಗೌರವ.
• 1993ರಲ್ಲಿ ಶಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ 'ಅಭಿನವ ವಿವೇಕಾನಂದ' ಎಂಬ ಬಿರುದು.
• 2002ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದಿಂದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಾಗಿ 'ಪರಿಸರ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
• 2006ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ 'ವಿದ್ಯಾಸಾಮ್ರಾಟ್' ಬಿರುದು.
• 2007ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯ ನಿವಾರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ 'ಸೇವಾ ಸೂರ್ಯ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
• 2008ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘದಿಂದ 'ವೈದ್ಯ ಸೇವಾ ರತ್ನ' ಗೌರವ.
• 2009ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್.
• 2009ರಲ್ಲಿ 65ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಅಕ್ಷಯ ಸಂತ' ಎಂಬ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ.
• 2009ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ ನಗರದ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಮತ್ತು 'ಸಾಧನಾಚಾರ್ಯ' ಬಿರುದು.
• 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಮಂಗಳೂರಿನ ಜನತೆಯಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಮತ್ತು 'ಕರಾವಳಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ' ಬಿರುದು.
• 2010ರ ಜನವರಿ 3ರಂದು ಶೃಂಗೇರಿಯ ಜನತೆಯಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಮತ್ತು 'ಗಿರಿತುಂಗ ಭಾಸ್ಕರ' ಬಿರುದು.
• 2010ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗಮಂಗಲದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದ 66ನೆಯ ಜನ್ಮದಿನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಚತುರ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಿಪುರುಷ' ಬಿರುದು.
• ಅಮೆರಿಕದ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೆಟ್.
• ಭಾರತ ಸರಕಾರದಿಂದ 2010ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

ಈ ಗೌರವಗಳು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಜತೆಗೆ ಅವರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.