ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ ಆ ಒಂದು ಸೊಳ್ಳೆ!

ಜೀವನದ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕವಿತೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಕಣ್ಣಂಚು ತೇವಗೊಳಿಸುವ ಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಡಲಂಚಿನ, ಹಿಮದ ಹಾಲೊಗೆಯ ನಡುವೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗಾಜಿನ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅಂಥದ್ದೇ ಒಂದು ಮೌನ ಕತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ತುಂಬಿದ ಪುಟ್ಟ ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಯೊಂದಿದೆ. ಆ ತಿಳಿ ದ್ರವದೊಳಗೆ, ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಮಡಿಚಿಕೊಂಡು, ಕಾಲದ ಆಚೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸೊಳ್ಳೆಯಿದೆ. ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಹಿಡಿಶಾಪ ಹಾಕುವ, ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಬಂದರೆ ಹಾರಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಸೊಳ್ಳೆಯೊಂದು, ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಸ್ತುವಾಗಿ, ಇಡೀ ದೇಶದ ‘ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಸೊಳ್ಳೆ’ಯಾಗಿ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಮಲಗಿದೆ.

ಇದರ ಪಯಣ ಶುರುವಾದದ್ದು 1980ರ ದಶಕದ ಆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ. ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಹಿಮದ ಸೀಮೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ವಿಮಾನವೊಂದು ರಾಜಧಾನಿ ರೇಕ್‌ಯಾವಿಕ್‌ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇಳಿದಿತ್ತು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕೋಟು, ಸೂಟ್‌ಕೇಸುಗಳ ಜತೆಗೆ ನುಸುಳಿ ಬಂದ ಪುಟ್ಟ ನೆರಳು ಈ ಜೀವಿಯದ್ದು. ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಕೊರೆಯುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಯಾವುದೋ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನ ಹತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸೊಳ್ಳೆಗೆ, ತಾನು ಬಂದಿಳಿದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಿಯೂ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕುತೋಚದೆ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಹಸಿದ, ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಜೀವಿಯನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗಿಸ್ಲಿ ಮಾರ್ ಗಿಸ್ಲಾಸನ್ ನೋಡಿದರು. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೊಳ್ಳೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅದು ಶತಮಾನದ ಪರದೇಶಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಅಪರಿಚಿತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಪರಿಚಿತ ಪದದ ಗಲಿಬಿಲಿ!

ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಮಂಜಿನ ಕಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಗಾಜಿನ ನಳಿಗೆಯೊಳಗೆ ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ತಂದು, ಅದಕ್ಕೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸಮಾಧಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟರು. ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಆ ಪುಟ್ಟ ಕೀಟ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸತ್ತ ಹುಳುವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಭೂಗೋಳದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬಂದ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಣೆಬರಹದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ತನ್ನ ತಾಯ್ನೆಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅಪರಿಚಿತ ಹಿಮದೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕರಗಿಹೋದ ಒಬ್ಬ ಪರದೇಶಿಯ ಚಹರೆಯಂತೆ ಅದು ಗಾಜಿನೊಳಗೆ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಿತು.

ನಮ್ಮೂರಿನ ಮುಸ್ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೀಪದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾ, ಕಿವಿಬಳಿ ಬಂದು ಸಣ್ಣಗೆ ಗುಂಯ್ ಎಂದು ಗೋಳುಹೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೂ, ಈ ಸೀಸೆಯೊಳಗಿನ ಸೊಳ್ಳೆಗೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ತೀರಾ ಅಗ್ಗ, ಹಸ್ತಾಕ್ಷರದಂತೆ ಕೈ ಬೀಸಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಷ್ಟು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ. ಆದರೆ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಧಕದ ಸೆಲೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕರಗಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾಗ, ವಿಮಾನದ ರಂಧ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವಿತು ಬಂದ ಈ ಒಂಟಿ ಜೀವಿಗೆ, ಈ ದೇಶವೇ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.

ಈಗ ಆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಸೀಸೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತರೆ, ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕಳವಳವೊಂದು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಗೆ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಅಲೆಗಳು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಗಾಜಿನೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೌನ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಪುಟ್ಟ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕಾಲುಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ. ತನಗೆ ಸಿಗದ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನು, ತಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಅದು ತನ್ನ ಮೌನದಲ್ಲೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಜೀವಿಯೊಂದು, ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೀರಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದೆ.

ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳು, ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆ ಗಾಜಿನ ಮುಂದೆ ಮುಖವಿಟ್ಟು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. 'ನೋಡು, ಇದೇ ಸೊಳ್ಳೆ' ಎಂದು ಬೆರಗುಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಪಿಸುಗುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಮೇಲೆ ಸೊಳ್ಳೆ ಕುಳಿತ ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲದ ಆ ಪುಟ್ಟ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ, ಈ ಜೀವಿ ಯಾವುದೋ ಅನ್ಯಗ್ರಹದಿಂದ ಬಂದ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಮಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯ ಸಂಕೇತವಾದದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ವಿಸ್ಮಯ. ಬದುಕಿನ ವೈರುಧ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಇವೇ ಇರಬೇಕು. ಎಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಕೊರತೆಯಿರುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ದೇವರ ದರ್ಶನದಷ್ಟೇ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ನೆನಪನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ತಣ್ಣನೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟಿದೆ.

ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರುತ್ತಿದೆ, ಹಿಮ ಕರಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಲ್ಲ ನಾಳೆ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಹವಾಮಾನವೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ದಿನ ಬಂದಾಗಲೂ, ಈ ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಯೊಳಗಿನ ಆದ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇಡೀ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನೇರಿ ಹೊಸ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ಸೊಳ್ಳೆಯೆಂಬ ಅದರ ಗತಕಾಲದ ನೆನಪು ಅಳಿಸಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ದೀಪಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಆರುತ್ತವೆ. ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ, ತಿಳಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನೊಳಗೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಆ ಸೊಳ್ಳೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಮೌನದ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧಗಳು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಪತನ ದಾಖಲಾಗುವಂತೆ, ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪಯಣವೂ ಒಂದು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿ ಗಾಜಿನೊಳಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಬದುಕಿನ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯವಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಿನ್ನೇನು?

**

ರವಾಂಡಾದ 'ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌'ಗಳು

ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ರವಾಂಡಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ (Volcanoes National Park) ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ನಡುವಿನ ಅತಿ ಅಪರೂಪದ, ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಸಂವಾದವೊಂದು ದಿನವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದಟ್ಟ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ 'ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಾ'ಗಳು (Mountain Gorillas) ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತರಬೇತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳದ್ದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ನುರಿತ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್' (Gorilla Whisperer) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಯಾವುದೇ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ದೇಹಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ದೈತ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಸ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪಳಗಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಡುನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲೇ ಬದುಕುವ ಅಪ್ಪಟ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು. 200 ಕೆಜಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರುವ, ಎದೆಯುಬ್ಬಿಸಿ ನಿಂತರೆ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಬಲ್ಲ 'ಸಿಲ್ವರ್‌ಬ್ಯಾಕ್' (ಹಿಂಡಿನ ನಾಯಕ ಗಂಡು ಗೊರಿಲ್ಲಾ) ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಿಂಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನಾದರೂ ನೀಡಬಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವದ್ದು. ಇಂಥ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ. ಆದರೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು ದಿನನಿತ್ಯ ಇವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಕುಳಿತು ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರಂತೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸಂವಹನದ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಶೋಧಕಿ ಡಯಾನ್ ಫಾಸ್ಸಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿವೆ. 1960 ಮತ್ತು 70ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ರವಾಂಡಾದ ಇದೇ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ನೆಲೆಸಿದ ಫಾಸ್ಸಿ, ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಸಾಧಿಸಲು 'ಹ್ಯಾಬಿಚುಯೇಶನ್' ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀಡಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಇಂದಿನ ರವಾಂಡಾದ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು ಇದೇ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ಮಾನವನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು ಅವುಗಳದೇ ಆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಗಂಟಲಿನ ಆಳದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ 'ಬೆಲ್ಚ್' (Belch) ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದಾದ ಗೊರಕೆಯಂಥ ಶಬ್ದ (Throat-clearing grunt). ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು, 'ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲ, ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ, ನಾವಿಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿದೆಯೇ?' ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹಿಂಡಿನ ನಾಯಕನಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಸಿಲ್ವರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನೀಡಿದ 'ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ' ಎಂದರ್ಥ.

ಕೇವಲ ಧ್ವನಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದೇಹಭಾಷೆಯು ಈ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುವುದು ನೇರ ಆಹ್ವಾನ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಸವಾಲು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ, ವಿನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳಿಗಿಂತ ಕುಬ್ಜರಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಂಡಿಯೂರಿ ಅಥವಾ ತೆವಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು, ಅವುಗಳಂತೆಯೇ ಕಾಡಿನ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೀಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅಗೆಯುವಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಕೋಪಗೊಂಡು ಎದೆ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಾ ಮನುಷ್ಯರತ್ತ ನುಗ್ಗಿ ಬಂದರೆ (Mock charge), ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಭಯದಿಂದ ಕಿರುಚುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡುವುದು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇವರ ಮೊದಲ ಪಾಠ. ಓಡಿದರೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು ಖಚಿತ. ಅಂಥ ಭಯಾನಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳು ಒಂದಿಂಚೂ ಕದಲದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತರಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಯೂರಿ, ಸಮಾಧಾನದ 'ಹ್ರ್ಮ್-ಹ್ರ್ಮ್' ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಮೌನವಾಗಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವನ ಈ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಆ ದೈತ್ಯ ಗೊರಿಲ್ಲಾ, ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಥ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕಲೆಯು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟದ ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದಾಗಿ ನೂರರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕುಸಿದಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಇಂದು ಸಾವಿರದ ಗಡಿ ದಾಟಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲವೇ ಅಡಿಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳೇ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆದಾಯವನ್ನು ರವಾಂಡಾ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕಳ್ಳಬೇಟೆಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಇಂದು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ, ವಿಸ್ಪರರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರವಾಂಡಾದ ಈ 'ಗೊರಿಲ್ಲಾ ವಿಸ್ಪರರ್‌'ಗಳ ಕಥೆಯು ಮಾನವ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಮಾದರಿ. ಕಾಡಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿಯದೇ, ಅವುಗಳದ್ದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದರೆ ಎಂಥ ಪರಮ ಕ್ರೂರವೆನ್ನಿಸುವ ವನ್ಯಮೃಗವೂ ಸ್ನೇಹಹಸ್ತ ಚಾಚಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಜು ಆವರಿಸಿದ ಆಫ್ರಿಕದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯನ ವಿನಮ್ರ ಪಿಸುಮಾತಿಗೆ ತಲೆಯಾಡಿಸುವ ದೈತ್ಯ ಗೊರಿಲ್ಲಾಗಳ ಈ ಅಪರೂಪದ ಮೈತ್ರಿಯು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಪರಮೋನ್ನತ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

**

ಮಳೆನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವ ದ್ವೀಪ

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕ್’ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಬರ್ಮುಡಾ ದ್ವೀಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಒಂದು ಲೇಖನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳ ಚಾವಣಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಸುಣ್ಣದಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವಾದ ಬರ್ಮುಡಾ ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಗುಲಾಬಿ ಮರಳಿನ ಕಡಲತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸುಂದರ ದ್ವೀಪದ ಆಂತರಿಕ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಬರ್ಮುಡಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಿಹಿನೀರಿನ ನದಿಗಳು, ತೊರೆಗಳು ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸರೋವರಗಳಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವುದು ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಾಗರ ಮಾತ್ರ. ಇಂಥ ಗಂಭೀರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಿತಿಯ ನಡುವೆಯೂ, ಕಳೆದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ದ್ವೀಪದ ಜನರು ಕೇವಲ ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರನ್ನೇ ನಂಬಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಬರ್ಮುಡಾದ ಈ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ. ನೀವು ಬರ್ಮುಡಾಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯುವಾಗ ಆಕಾಶದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಹಸಿರು ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡುಗಳೂ ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮನೆಗಳ ಚಾವಣಿಗಳು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರದೇ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ 'ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಆಕಾರ'ದಲ್ಲಿ (Step-style roofs) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಯು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳೆಯ ಹನಿಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹಿಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತತ್ವ ಅಡಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಭೀಕರ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಚೆಲ್ಲಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಮಳೆಹನಿಗಳು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳ ಹರಿವಿನ ವೇಗ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಆ ನೀರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಮನೆಗಳ ಪೈಪುಗಳಿಗೆ ಹರಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಶೇಖರಣಾ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಗೆ ಹಚ್ಚುವ ಬಿಳಿ ಸುಣ್ಣದ ಬಣ್ಣವು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಚಾವಣಿಗಳಿಗೆ ಸುಣ್ಣ, ನೀರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ದಪ್ಪವಾಗಿ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿಳಿ ಸುಣ್ಣವು ಮಳೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯಬಹುದಾದ ಹಾನಿಕಾರಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಕೊಲ್ಲುವ ಸೋಂಕುನಿವಾರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸೂರ್ಯನ ಕಡು ಬಿಸಿಲನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡಲು ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿಡಲು ಈ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವೇ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.

ಚಾವಣಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ನೀರು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಕೆಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳು ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಪಾಚಿ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಬರ್ಮುಡಾದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಳವೆ ನೀರಿನ ಜಾಲವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯೂ ನೀರಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ. ಅಡುಗೆ, ಕುಡಿಯುವುದು, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೂ ಈ ಭೂಗತ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಳೆನೀರೇ ಏಕೈಕ ಆಧಾರ.

ಇದು ಕೇವಲ ಜನರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿರದೇ, ದೇಶದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನಿನ ಭಾಗವೂ ಹೌದು. ಬರ್ಮುಡಾದ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮನೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯ ಶೇ. 80 ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ರೂಪಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚದರ ಅಡಿ ಚಾವಣಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಂತಿಷ್ಟೇ ಗ್ಯಾಲನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಭೂಗತ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೆಲದೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲೇಬೇಕು. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪಾಲನೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಇಡೀ ದೇಶವು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

**

ಸಾಗರವಿರುವವರೆಗೂ ಸ್ಲೋಕಮ್

ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದಷ್ಟೂ ಮುಗಿಯದ ನೀಲಿ ನೀರು, ಹೆಡೆಮುರಿ ಕಟ್ಟುವ ಒಂಟಿತನ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಾದರೂ ಕಬಳಿಸಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುವ ಸಾಗರದ ಕರಾಳ ಅಲೆಗಳು... ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ, ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತೇಳು ಅಡಿಯ ಪುಟ್ಟ ಮುರುಕಲು ದೋಣಿಯನ್ನೇರಿ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೇ ಸುತ್ತಿ ಬರುತ್ತಾನೆ ಅಂದರೆ ನೀವು ನಂಬುತ್ತೀರಾ?

ಹೌದು , ಆತನೇ ಜೋಶುವಾ ಸ್ಲೋಕಮ್. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚು ಧೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಈ ಅಲೆಮಾರಿಯ ಹೆಸರು.

1844ರಲ್ಲಿ ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಲೋಕಮ್‌ಗೆ ಸಮುದ್ರವೆಂದರೆ ಉಸಿರು. ಆದರೆ ಕಾಲ ಉರುಳಿದಂತೆ ಉಗಿಹಡಗುಗಳು ಬಂದು ನಾಯಿಪಾಡು ಪಟ್ಟ ಹಳೆ ನಾವಿಕರ ಕತೆ ಮುಗಿಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಆತನನ್ನು ‘ಮುಗಿದುಹೋದ ಅಧ್ಯಾಯ’ ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸಿ ಮೂಲೆಗೆ ತಳ್ಳಿದಾಗ, ಆತ ತನ್ನ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ತಾನೇ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿಂತ. ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಒಂದು ಹಳೆಯ, ಕೊಳೆತ ಸಿಂಪಿ ಹಿಡಿಯುವ ‘ಸ್ಪ್ರೇ’ (Spray) ಎಂಬ ಮರದ ದೋಣಿಯನ್ನು ಹಗಲಿರುಳು ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಿದ. ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಆಧುನಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದದ್ದು ಒಂದು ಮುರಿದ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಎದೆಯುದ್ದದ ಹಟ ಮಾತ್ರ.

1895ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 24ರಂದು ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಲಂಗರು ಎತ್ತಿದಾಗ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ ಗಹಗಹಿಸಿ ನಕ್ಕಿತ್ತು. 'ಈ ಮುದುಕ ಸಾಗರದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಣವಾಗುವುದು ಖಚಿತ' ಎಂದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸ್ಲೋಕಮ್ ಹೆದರಲಿಲ್ಲ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ದೋಣಿಯನ್ನು ಪುಡಿಗಟ್ಟಲು ಬಂದವು, ಸಮುದ್ರದ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರು, ರಾಕ್ಷಸ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಮೈಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದವು. ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮನುಷ್ಯರಿರದೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಯುವಂತಾದಾಗ, ತನ್ನ ದೋಣಿಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯ ಜೊತೆಗೇ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಉಪ್ಪುನೀರಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದ.

ಯಾವುದೇ ಎಂಜಿನ್ ಇಲ್ಲದೆ, ರೇಡಿಯೋ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ, ಸಹಾಯಕರಿಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಸುಮಾರು 74,000 ಕಿಮೀ‌ಗಳಷ್ಟು ಅನಂತ ಸಾಗರವನ್ನು ಆತ ಒಬ್ಬನೇ ಸುತ್ತಿ ಬಂದ. 1898ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ ಮರಳಿ ಬಂದರು ಸೇರಿದಾಗ ಜಗತ್ತು ದಂಗಾಗಿ ಎದ್ದುನಿಂತು ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಹೊಡೆಯಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸುತ್ತಿಬಂದ ಮೊದಲ ಮಾನವನಾಗಿ ಆತ ಅಮರನಾದ. ಆ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬರೆದ 'ಸೇಲಿಂಗ್ ಅಲೋನ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಾಹಸಿಗಳ ಪಾಲಿನ ಭಗವದ್ಗೀತೆ.

ಆದರೆ ಈ ನೈಜ ನಾವಿಕನ ಅಂತ್ಯ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ನಿಗೂಢವಾಗಿತ್ತು. 1909ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ‘ಸ್ಪ್ರೇ’ ದೋಣಿಯನ್ನೇರಿ ಮತ್ತೆ ಅಮೆಜಾನ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟವನು ಮರಳಿ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಆತನ ದೇಹವಾಗಲೀ, ಮುರಿದ ದೋಣಿಯ ಚೂರಾಗಲೀ ಯಾರಿಗೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಆತನನ್ನು ಹೆತ್ತ ಸಾಗರವೇ ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮಗನನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಒಡಲೊಳಗೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಸಾಗರವಿರುವವರೆಗೂ ಸ್ಲೋಕಮ್ ಎಂಬ ಆ ಒಂಟಿ ನಾವಿಕನ ಗತ್ತು, ಖದರ್ ಅಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

**

ಸೆಶೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಫಲಕ

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುಂದರ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಸೆಶೆಲ್ಸ್‌ನ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುವಾಗ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಫಲಕಗಳು ಬರೀ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗೆಯನ್ನೂ ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ‘ಲಾ ಡಿಗ್’ (La Digue) ದ್ವೀಪದ ತೆಂಗಿನತೋಟ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕವಿದೆ: ‘Beware of Falling Coconuts! A coconut will not say excuse me before falling on your headʼ (ಬೀಳುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ! ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ನಿಮ್ಮ ತಲೆಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮುನ್ನ ‘ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ’ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ).

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಪಾಯದ ಫಲಕಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳ ಸಹಜ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಫಲಕ, ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಲೇ ಅವರಲ್ಲಿ ನಗು ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು ಮಲಗುವ ಅಥವಾ ಫೊಟೋ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನರಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಏಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುದ್ದಾದ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರಿ ಫಲಕವಿದು!

**